محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
945
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
غرميده - [ به وزن رنجيده ] همان غرمندهء مرقوم . غانه - [ بفتح نون ] شهريست در حدود يمن كه خاك زر دارد چنان كه از خاكروبهء خانهها زر بيرون آرند [ 1 ] . غفه - [ بفتح غين و فتح فاى مشدد ] پوستين بره كه بغايت نرم و خاصه « 1 » باشد [ 2 ] . غنچه - [ بضم غين و فتح جيم فارسى و سكون نون ] معروف [ 3 ] و - بجيم تازى - [ 4 ] بمعنى گرد كردن و سرشتن باشد « 2 » . مثال معنى اول شيخ سعدى فرمايد : بيت درخت غنچه برآورد و بلبلان مستند * چمن جوان شد و ياران بعيش بنشستند و بخاطر مىرسد كه بمعنى گرد شده انسب باشد * . اين دو لغت [ 5 ] از نسخهء وفائى منقولست و - به عين مهمله [ 6 ] - نيز آمده - - و گذشت - - . غفوده - [ به فاء و دال مهمله . به وزن غنوده ] در تحفه بمعنى هفته باشد . غليته - [ به لام و تاى قرشت . به وزن كشيده ] گياهى باشد كه از آن جوال كاه كشان كنند . غازه - [ بفتح زاى تازى ] گلگونه باشد . مثالش يوسف و زليخا : بيت « 3 » ز غازه رنگ گل را تازگى داد * لطافت را نكو آوازگى داد و نيز چوبى باشد كه در رخنهء چوبى ديگر نهند در حين شكافتن آن [ 7 ] و در فرهنگ بمعنى بيخ دم و بيخ پر نيز باشد و آن را غزه نيز گويند چون دم غازه و پر غازه و به اين معنى بدون تركيب نيامده و سواى اين دو محل به نظر نرسيده بمعنى صدا نيز آورده و به اين بيت شيخ آذرى متمسك شده : شعر « 4 » اى بسا گفت و گوى و آوازه * كان چو طنبور گشت پر غازه مع الياء غوشاى - دو معنى دارد : اول سرگين گاو باشد كه در صحرا خشك شده ؛ دوم خوشهء گندم
--> ( 1 ) - « س » : حاصه . ( 2 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 3 ) - « س » ندارد . ( 4 ) - كلمه از « ن » است . ( 1 ) شهرى است بزرگ در جنوب بلاد مغرب متصل بسودان ( شمال افريقا ) ( معجم البلدان ) . ( 2 ) در برهان بتخفيف فاء نيز آمده است . ( 3 ) يعنى : گل ناشكفته . ( 4 ) يعنى : عنجه . ( 5 ) يعنى : غنچه و غفه . ( 6 ) يعنى : غنجه . ( 7 ) اين معنى در برهان نيست . رجوع به فانه شود .